Van 1 stuk naar een kleine reeks: wat er verandert

Een prototype printen en tien keer op dezelfde knop drukken. Zo simpel stellen klanten het zich vaak voor zodra hun eerste stuk goed is bevonden en ze er ineens dertig nodig hebben. Ik snap die gedachte, de printer staat er toch al, dus waarom zou het niet gewoon hetzelfde zijn? In de praktijk verschuift er bij een reeks best wat, en dat leg ik hier graag eens uit.

Een prototype moet vooral werken

Bij een eerste stuk is de vraag simpel: past het, doet het wat het moet doen. Zit een tolerantie net iets te krap, dan pas ik die aan en print ik gewoon opnieuw. Eén afwijkend exemplaar valt niet op, want er is nog niets om mee te vergelijken. Dat maakt een prototype relatief vergevingsgezind.

Bij een reeks telt elk stuk mee

Zodra er twintig of vijftig stuks bij moeten, verandert die logica volledig. Elk exemplaar moet er hetzelfde uitzien en hetzelfde presteren als het vorige, ook het dertigste van de rij. Dat betekent dat ik de printinstellingen vastzet in plaats van ze per stuk bij te sturen, de oriëntatie op het bed bewaak zodat de sterkte overal gelijk blijft, en reken op kleine schommelingen in materiaal of omgevingstemperatuur die over een langere printsessie kunnen optreden. Eén geslaagd prototype zegt weinig over of stuk vijftien er nog exact hetzelfde uitkomt.

De kostprijs werkt anders dan je zou denken

Bij een los stuk zit het grootste deel van de prijs in mijn tijd: instellen, testen, bijsturen. Bij een reeks verschuift dat. De instel- en testtijd spreid ik uit over alle stuks, waardoor de prijs per stuk daalt naarmate de reeks groter wordt. Maar er komt iets bij dat bij een los prototype niet speelt: ik moet vooraf een testronde draaien om te zien of de kwaliteit doorheen de hele reeks standhoudt, en die tijd zat niet in de eerste offerte toen het nog over één stuk ging.

Een voorbeeld uit de praktijk

Een klant liet bij mij een klein steunstuk printen voor een machine, het eerste exemplaar werkte perfect. Toen de vraag kwam voor vijfentwintig stuks, bleek een deel van de reeks lichtjes te krommen bij een langere printsessie, iets wat bij dat ene stuk nooit was opgevallen. Ik heb de oriëntatie en de koeling aangepast en een nieuwe testronde gedraaid voor ik de volledige reeks printte. Zonder die extra stap had die klant een doos gekregen waarvan een deel niet paste.

Vanaf welk aantal het ergens anders beter past

Bij grotere aantallen, denk aan honderden identieke stuks in eenvoudige geometrie, wint spuitgieten qua prijs per stuk. Dat zeg ik ook gewoon tegen een klant als dat het geval is. 3D printen is voor mij sterk in kleine tot middelgrote reeksen waar een matrijs nooit rendabel zou zijn, niet in alles wat met aantallen te maken heeft.

Dus de volgende keer dat je van één werkend prototype naar een reeks wil: reken niet zomaar op "hetzelfde nog een paar keer". Er zit een extra stap tussen die je net behoedt voor een doos vol stuks die niet allemaal even goed zijn.

SeCa Design, 3D printen, CAD design en reverse engineering in Gent.

info@secadesign.be | secadesign.be