Scannen is niet kopiëren

"Kan je dat onderdeel niet gewoon scannen en opnieuw printen?" Ik krijg die vraag regelmatig, meestal bij een stuk dat niet meer te krijgen is of waar nooit een tekening van bestond. Het korte antwoord is: soms wel. Het eerlijke antwoord is dat een scan een begin is en geen eindproduct.

Wat een scan eigenlijk is

Mijn Einstar Vega meet duizenden punten op het oppervlak van je onderdeel en bouwt daar een mesh van op. Dat is een nauwkeurige foto van de vorm, in 3D. Meer niet. Er zit geen intentie in. De scanner weet niet dat dat gat een 8 mm boring moet zijn, dat twee vlakken parallel horen te staan, of dat die rand een afronding met een vaste straal was.

Wat een scan wel goed doet

Complexe, organische vormen. Een gebogen behuizing, een handgreep, een stuk dat ooit met de hand is bijgeschaafd. Die zou ik nooit met een schuifmaat en wat geduld goed krijgen. Een scan legt ze in een paar minuten vast. Ook voor controle is het handig: past het nieuwe stuk op het oude, en waar zit het verschil?

Wat een scan niet kan

Een scan toont de toestand van het stuk zoals het nu is. Is het onderdeel versleten, vervormd of beschadigd, dan scan je die slijtage gewoon mee. Blinkende, donkere of doorzichtige oppervlakken lezen moeilijk, daar moet ik soms eerst een matterend spray op gebruiken. Diepe, smalle gaten en holtes aan de binnenkant komen er maar half op. En de nauwkeurigheid heeft grenzen. Voor de meeste prototypes en vervangstukken is ze ruim genoeg, voor een passing van een tiende millimeter moet je verder kijken dan de scan alleen.

Waarom er daarna nog CAD-werk is

Je kan een ruwe mesh rechtstreeks printen. Dat lukt, maar je print dan ook alle ruis, krasjes en scanfouten mee. Wil je er iets aan aanpassen, een gat vergroten, een wand verdikken, een variant maken, dan wordt het zoeken. Een mesh bewerken is veel lastiger dan een parametrisch model.

Daarom bouw ik bij reverse engineering het onderdeel meestal opnieuw op in Fusion 360 of SolidWorks, met de scan als referentie eronder. Ik herken wat bedoeld was: dit is een cilinder, dit zijn twee vlakken haaks op elkaar, dit is een standaardmaat. Ik rond af op nette waarden, corrigeer de slijtage en laat de scan enkel nog dienen om te controleren. Het resultaat is een bestand waar je jaren later nog iets mee kan.

Dat is ook waarom een kopie zelden een scan van het slechtste exemplaar is. Een versleten stuk scannen en dat exact namaken geeft je een nieuw stuk met oude fouten.

Een voorbeeld

Iemand komt met een kunststof onderdeel uit een oudere installatie. De fabrikant bestaat niet meer, tekeningen zijn er niet. Het stuk is aan één kant lichtjes vervormd. Als ik dat letterlijk zou kopiëren, krijg ik dezelfde vervorming terug. Dus scan ik, bouw ik het opnieuw op met de bedoelde vorm, en print ik een eerste exemplaar om te testen of het past. Meestal heb ik na één ronde een stuk dat beter is dan het origineel.

Wat je best meebrengt

• Het fysieke onderdeel, liefst een exemplaar dat nog in goede staat is.

• Als je het hebt: foto's van de plek waar het stuk in zit, of het onderdeel waarmee het samenwerkt.

• Wat je ermee wil doen: een exacte kopie, een verbeterde versie of een variant.

• Het gewenste materiaal en het aantal stuks.

• Welke maten echt kritisch zijn.

Twijfel je of jouw onderdeel scanbaar is? Stuur me een foto of kom langs, dan zeg ik je eerlijk wat haalbaar is voor je iets bestelt.

SeCa Design, 3D printen, CAD design en reverse engineering in Gent.

info@secadesign.be | secadesign.be